 |
Onteigening, kan dat zomaar?Bij de transformatie van het Braassemerland is het de bedoeling van de gemeente om alle grond in het gebied te verwerven. Veel mensen die niet willen verkopen zijn dus bang voor onteigening. Maar kan dat dan zomaar? Nee, dat kan zeker niet, aan onteigening zitten heel veel voorwaarden, waaraan in de meeste gevallen niet wordt voldaan. Wij trachten hier alle vragen op het gebied van onteigening te beantwoorden. 1. Wat is onteigening?Voor grote nieuwbouwprojecten of de aanleg van wegen en kanalen heeft de overheid grond nodig. Die grond is vaak in handen van particulieren of bedrijven. Soms kan de overheid de grond gewoon kopen, soms lukt dat niet. Als de eigenaar van de grond en de gemeente het niet eens worden, kan de gemeente een onteigeningsprocedure inzetten.Onteigening is alleen mogelijk in het algemeen belang, onder bepaalde voorwaarden en in overeenstemming met nationaal en internationaal recht. Mogelijk geldt ook de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg). Die geeft eigenaren de plicht om in bepaalde gevallen bij verkoop de grond eerst aan de gemeente aan te bieden. Als grond wordt onteigend, wordt alles wat daar vast op staat eigendom van de overheid. Onteigening kan alleen plaatsvinden wanneer het algemeen belang daarmee aantoonbaar gediend is. 2. Wanneer kan mijn grond worden onteigend?Dat kan in verschillende situaties. De meest voorkomende zijn: voor de aanleg van infrastructurele werken als wegen, bruggen, spoorwegen en waterwegen en voor ruimtelijke ontwikkeling en volkshuisvesting. Daarmee worden nieuwe woningen, kantoren en openbare voorzieningen bedoeld.3. Zijn er uitzonderingen op de wet?Ja. Bijvoorbeeld als de eigenaar van de grond aannemelijk kan maken dat hij een nieuwe, door de overheid gewenste bestemming zelf wil en kan realiseren. Als zijn plannen echter te veel afwijken van hetgeen de overheid wil, kan die de rechter toch vragen om te onteigenen..4. Aan welke regels moet de overheid zich houden?De overheid moet aantonen dat de onteigening het algemeen belang dient en de voormalige eigenaar moet een goede schadeloosstelling ontvangen. De eigenaar mag door onteigening niet achteruit gaan in inkomen of vermogenspositie. De overheid moet op zijn minst een bestemmingsplan voor het beoogde gebied of een concreet bouwplan klaar hebben.5. Ik ben het niet eens met de onteigeningsplannen van de gemeente. Wat kan ik doen?De gemeente (of andere overheid) zal eerst proberen met u tot een oplossing te komen in de vorm van een schadevergoeding voor de grond en de kosten. Lukt dat niet, dan start de gemeente de onteigeningsrocedure. Die bestaat uit een administratieve procedure en een gerechtelijke procedure.Gedurende de administratieve procedure stelt de gemeente het onteigeningsplan officieel vast. Zolang het plan ter inzage ligt, kunt u uw bezwaren bij de gemeenteraad kenbaar maken. Is de gemeenteraad akkoord, dan moet het plan nog door de Kroon worden goedgekeurd. Ook daar kunt u opnieuw uw zaak bepleiten. Dan volgt de gerechtelijke procedure bij de rechtbank. Als de rechter op verzoek van de gemeente een onteigeningsvonnis uitspreekt, wordt uw grond onteigend. De rechter stelt ook de vergoeding vast die de gemeente aan u moet betalen. Er is geen hoger beroep mogelijk tegen de uitspraak van de rechtbank, noch bij het gerechtshof noch bij de Hoge Raad. Men kan echter wel in cassatie bij de Hoge Raad (artikel 52 Onteigeningswet). Bij cassatie kan men echter alleen bezwaren aanvoeren tegen de manier waarop de rechtbank het recht uitlegt en niet tegen zijn oordeel over de feiten. Cassatie is derhalve beperkter dan hoger beroep. 6. Hoe vindt schadeloosstelling plaats?De schadeloosstelling wordt altijd bepaald in geld. De overheid kan de eigenaar eventueel vervangende grond aanbieden. De schadeloosstelling is in ieder geval zo groot als de waarde van het bezit. Daarnaast bestaat een vergoeding voor waardevermindering van ander bezit en voor bijkomende kosten als verhuiskosten en inkomensschade.7. Zijn er nieuwe ontwikkelingen op het gebied van onteigening?Onteigening vindt altijd plaats op basis van het gehele bezit. In steden is echter steeds vaker alleen een gedeelte hiervan noodzakelijk. Bij aanleg van een tunnel kan bijvoorbeeld alleen de kelder van een gebouw nodig zijn. Op dit moment onderzoekt een werkgroep vanuit diverse ministeries hoe de onteigeningsprocedure aangepast kan worden. Daarbij wordt ook gezocht naar wijze waarop de overheid ondergronds zou kunnen onteigenen.Lees ook onze antwoorden op vragen over de Wet Voorkeursrecht Gemeenten. En heeft u nog meer vragen? Neem gerust contact met ons op.
|
